Yamalı Poğaça

Yer: Yeldeğirmeni, Kadıköy. Tarih: 30 Mart 2013. Fotoğrafta gördüğünüz çocuklar (11-12 yaşlarında ya var ya yoklar), Anadolu liselerine hazırlanıyorlar. Aralarına aldıkları “akıllı telefon”u merkez alan bir sohbeti koyultuyorlar. Sadece konuştuklarını nakledeceğim.

Yeleğinde “Nike” logosu bulunan çocuk, sırt çantalı çocuğu kurs kapısından çıkarken görünce, yaslandığı duvardan bağırdı: Lan şerefsiz, bana da alsaydın ya! (“Buzlu” bir yiyeceği yalayarak çıkmıştı dışarı sırt çantalı çocuk.) Soldaki siyah kapüşonlu çocuğun “sosyal ağ”lardan Facebook ile bir derdi varmış.

– Oolum, benim hesabı patlatan şerefsizi bir yakalıiim var ya…

– N’apıcan lan?

– Onu ormana götürücem… Anlarsın!

– Hadi lan, sen de onun Facebook’unu patlatsana!

– Onu da patlatıcam, onu da patlatıcam!

– Ver lan, bana ver!

– Sik kafa, ne anlarsın lan sen, bırak telefonu!

– Ver lan, versene lan bana! Versene oolum!

– Bana da alsana lan dondurma!

– Siktir git lan!

Sırt çantalı çocuk onlara baktığımı görünce, diğerlerinin yanına sokulup “küfretmeyin lan” dedi. Patlayan Facebook hesabı üzerine hesaplar yapa yapa gözden kayboldular.

Çok mu “orijinal” oldu yani? Çok mu alengirli? Woody Allen siz misiniz sahi? Hani reklamcı adam lafı eğip bükmezdi? Hani reklam yazarı basit yazardı? Hani bir satırlık işte devrik cümle züppeliğine gerek yoktu? Fasarya!

“Sevdikleriniz için Vernel’in en iyisi.” yazmak çok mu zor? Bu düz cümle çok mu sıradan? Bu cümle çok mu avam? Hem o “Sevdikleriniz”in “s”si niçin büyük? Geçelim bir kalem. Hepsi hikâye!

Haydi, matah bir şey bulmuş gibi gereksiz mi gereksiz devrik cümle aşkına tutuldunuz diyelim. Ancak o bile becerilememiş. Şöyle olmalıydı: “Vernel’in, sevdikleriniz için, en iyisi.”

Yazık.

“Yaka” kelimesi özel isim değildir. Bu sebeple “YAKASI’NIN” değil, “YAKASININ” yazılması gerekirdi. Bu yanlışı yapmayan firma/reklam ajansı yok neredeyse.

“Kenar, taraf, kıyı, sahil” anlamındadır “yaka” kelimesi (Özzz Türkçeciler üzülmesinler: sözcüğü) ve kesme imi kul-la-nıl-maz. İlla ki büyük harfle yazacağım diye tutturanlar da kesme imi kullanmamalıdır.

Ayşe Arman, Türkçeyi kullanan bir gazeteci sıfatıyla bu yanlışa müdahale edebilir miydi? “Celebrity” olmak, sadece mütebessim poz vermekle mi “sınırlı sorumlu”?

İstediğin kadar “Mega Fabrika” ol! İstediğin kadar belgesellere konu ol! İstediğin kadar… Gazetelere tam sayfa ilan verip “Alan: 1.000.000 m²” yazdıramıyorsan, teknolojinin can damarı sayılan nüanslara ölümüne hassasiyet prensibini ilanına yansıtamayıp “m2” garabetine onay veriyorsan kaç yazar senin teknolojin Allah aşkına! Alan razı satan razı zihniyetiyle daha ne kadar gider bu özensizlik bilemem ama bu sakilliğe razı olmayacak birileri her daim karşınıza çıkacaktır.

Sıkı, çok sıkı bir okursanız, üstelik sahaf sahaf gezip not aldığınız kitapların peşinde koşturup durmaktan zevk alan kitap müptelâlarındansanız, Yusuf Kâmil Paşa’nın mühürdarlarından Emin Paşa’nın oğlunun bu harikulâde eserini çok uygun bir rakama (kitapyurdu’nda bendenize 104 TL) alma imkânına sahipsiniz artık!

Hazırladığı muazzam biyografi şaheserleriyle efsane mertebesine yükselmiş, üstad biyografi yazıcısı İbnü’l Emin Mahmud Kemal İnal’ın (1871-1957) Maarif Vekâleti tarafından 1940-53 arasında 14 cüz halinde yayınlanan o meşhur eseri, o büyük kaynak kitabı Osmanlı Devrinde Son Sadrıazamlar İş Bankası Kültür Yayınları tarafından tıpkıbasımı yapılarak vatana millete hediye edildi çok şükür! Darısı Hoş Sadâ’nın başına inşallah. Laf aramızda, 1958 tarihli baskısına sahibim; bahtiyarım.

Hayat felsefesini “nef’-i nâs ile hayrü’n-nâs” olarak belirleyen üstadın bu hayat prensibi sayesinde yüzlerce hattat, şair, müzisyen ve sadrazam unutulmanın o kara perdesini yırtıp bizimleler çok şükür. Üstada bırakıyorum sözü: “Mârifet ve sanat sahiplerini aramak ve bulmak, isimlerini ve eserlerini evlâd-ı vatana bildirmek hususundaki ihmal ve teşeyyübümüz ve mârifet ehline revâ gördüğümüz kadirnâşinaslık ve kayıtsızlık muhabbet-i vataniye ile asla telif kabul etmez.”

Onun üslubu öyle bir üsluptur ki, okuyanın dudaklarına ince bir tebessüm kondurur da mest eder. Yeri geldiğinde över, yeri geldiğinde adamın gözünün yaşına bakmaz ve iki seksen yere uzatmaktan imtina etmez! Tatlı bir huysuz ihtiyardır kendileri. Merhumun yaşadığı devre ait ilk elden tanıklıklarını eserlerine geçirmesi (Hani NTV Yayınları’nda falan vardır, ünlü edebiyatçıların gizli kalmış yönleri vs. Bu tür tercüme kitapların atası sayabiliriz üstadımızın ilginç dipnotlarıyla bezediği muhteşem biyografi şaheserlerini.) benzerlerinde rastlayamayacağımız o baharatlı tadın en mühim menbaını teşkil etmektedir. İnal üstadım, Abed Azrie’yi ve Enver İbrahim’i de tanısaydı keşke!

Üstada, kendi semaının yıldızı da derler. Daha da ileri gidip “biyografi bilgini” demekte mahzur telâkki etmiyorum. Tam bir “ayaklı kütüphane” idi kendileri. Büyük bir kalem üstadıydı, biyografi sahasında büyük bir otoriteydi ve o bir İstanbul beyefendisiydi.

Şiirin üstadı Yahya Kemal, biyografi üstadına şu beyti armağan etmekte hiç de haksız sayılmaz.

Hezar gıbta o devr-i kadim efendisine
Ne kendi kimseye benzer, ne kimse kendisine

Mekânı cennet olsun.

Arama motorlarına “burcu esmersoy bacak”, “burcu esmersoy frikik” gibi terimler (!) yazan ekran abazanlarının adedinde büyük bir artış gözlüyordum son günlerde. Meğer Star adlı popüler kültür fabrikasında, transseksüel bir şarkıcının yanı sıra karavanına doldurduğu Baltık ülkerinden kızlarla gezip tozan başka bir şarkıcı ile eski bir mankenin de jüri (!) üyesi olduğu “Popstar 2013” adı verilen kumpanyanın  sunuculuğunu “sarışın kadın” hastası errrkek milletinin pek bi’ bayıldığı ama yapmaması gereken en son işin spikerlik olduğunu düşündüğüm bizim Burcu Esmersoy yapıyormuş. Yandık!  Yeteri kadar dünyalığının olduğunu düşünüyorum “Ooran Baba”. Ne işin var bu kumpanyada?

Oysa yazının başlığını “Tını” koymuştum. Turgut Uyar’ın sevgili eşi, öykücülüğüyle ve çevirmenliğiyle de bilinen Tomris Uyar’ın İstanbul dergisinin Temmuz 1994 nüshasındaki bir sözünü paylaşmak, tarihe not düşmek istemiştim, Burcu Hanım’ın bacaklarıyla avunmak, ruhlarındaki delikleri  “frikik” görüntüleriyle yamamak için klavyeye abanan kromozomdaşlarım.

“Bir dil ne zaman kirlenir? Bence, yalnızca bir iletişim aracı sayıldığında, solunan bir dünya olduğu gözden kaçırıldığında; özellikle de tınısı ecnebileştiğinde. Peki Türkçenin alabileceği hiçbir öç yok mu bu durumda? Aldı bile. Çevremiz, beden diliyle anlaşabilen ama aşksızlık sancısı çeken insanlarla dolup taşıyor.”

Şiir herkese tanıdıktır; herkesin bildiğidir. Kırgının fısıltısı, öfkelinin haykırışıdır. Şair de Fuzûlî’nin dediği gibi yoksul bir hükümdar, görkemli bir yoksul olabilir.

Reklam sektöründe “metin yazarı” unvanıyla iş gören arkadaşların kahir ekseriyeti (haydi bakalım Wikipedi’ye hücum!) bir boşboğazın ortaya attığı zırvayı öylesine bağırlarına basmışlar ki yıllardır “şapka kalkmadı” diye diye dilimde tüy bitti! “Plân”, “klârnet”, “reklâm”, “klâsik”, “plânör” yazarsan tabii ki “şapka” dediğiniz şey kalktı!

29 Eylül 2004 tarihli NTV MSNBC’deki haberi “şapka kalktı” diyen el ve dil tembellerine armağan ediyorum. Okuyalım: Türk Dil Kurumu (TDK) Başkanı Şükrü Haluk Akalın, “şapka” olarak tanınan düzeltme işaretinin bilinenin aksine hiçbir zaman Türkçeden tamamen kaldırılmadığını söyledi.

‘ŞAPKA’, YAZILIŞI AYNI OKUNUŞU FARKLI SÖZLERDE MUTLAKA KULLANILMALI
Düzeltme işaretinin, yazılışları harf olarak aynı, okunuşları ve anlamları farklı olan sözlerde mutlaka kullanılması gerektiğini vurgulayan Akalın, “varis/vâris, adet/âdet, alem/âlem, aşık/âşık” gibi kelimelerin buna örnek olduğunu söyledi. Arapça ve Farsça sözcüklerde “k, g, l”den sonra gelen ince (a) ve ince (u)’nun üzerine mutlaka düzeltme işareti konulması gerektiğini anlatan Akalın, kelimelerde hem inceltme hem de uzatma işlevi gören düzeltme işaretinin bu tür kelimelerde kullanılmaya devam edeceğini belirtti.

250 KELİMEYE İNCELTME İŞARETİ
Akalın, 100 bin kelimelik Türkçe söz varlığında inceltme işaretiyle yazılması gereken kelime sayısının yaklaşık 250 olduğunu söyledi. Akalın, son günlerde gazetelerin bu işaretin kullanılmasına özen gösterdiğini gözlemlediklerini ifade ederek, bunun sevindirici bir gelişme olduğunu söyledi.

LOKAL, PLAN, PLAJ, FLAMA, KLARNET
Akalın, “İmla Kılavuzu Çalışma Grubu, batı kaynaklı kelimelerde toplumca benimsenmeyen ve özgün biçimlerinde de bulunmayan bu işaretin, 2005 yılında yayımlanacak kılavuzda kullanılmamasına karar verdi. Buna karşılık bu sözcüklerde şapkasız yazılan bu harfler, yine ince olarak okunacak. Buna göre, batı kaynaklı kelimelerde ince (l)’den sonra gelen (o) ve (a) harflerinin üzerine bundan sonra, ‘düzeltme işareti’ konulmayacak. Örneğin, lokanta, lokomotif, lokal, plan, plastik, plaket, plaj, flama, klarnet, lahana gibi kelimeler 2005 yılında çıkarılacak kılavuzda “düzeltme işareti” konulmaksızın yer alacak. Zaten bu kelimelerin özgün biçimlerinde de bu işaretler yer almıyordu” diye kaydetti.

İşin aslı astarı budur! Boş laflara itibar etmeyi bırakın artık. Bu sabah “Yeni Rakı ÂL” reklamını görünce içim ferahladı. “Şapka kalktı” safsatasına iman edenlere okkalı bir şamar indiren “yaratıcı ekip” çalışanlarını tebrik ediyorum.