Category Archives: Hayat

“BKM Mutfak Açık Mikrofon Stand Up Gecesi” için: Beş Dakikada Beşiktaş ©

(sahneye elde bir kırmızı kalem ve bir kâğıtla, sanki az önce bir sunumdan çıkmış gibi saç baş dağınık, nefes nefese gir. elindeki suyu içerken sağa sola sinirle bak.)

Selam, ben geldim. Yani şirket mail’indeki o muhteşem ifadeyle: “Gelmiş bulunmaktayım”. Lan geldik işte! Plaza ağzı ile reklam sektörü söyleminin hilkat garibesi cümleleri işte… neyse.

A vintage microphone and wooden stool under a spotlight on a dark stage.

Şimdi dostlar…

Vücudunun belli bölgelerindeki kıl kümelerinin pişmaniye kıvamına dönmekte olduğu bu âdemin burada ne işi var, diye düşünenler çıkabilir diye bilimsel argümanımı ortaya koyuyorum: Bu ülkede ne yapsanız ne etseniz rezil olmuyorsunuz. Mutabık mıyız? Tek motivasyonum budur.

Kısaca kendimden bahsedeyim. Bendeniz redaktörüm. Şimdi redaktör deyince milletin aklına vibratör geliyor. Gerçi akraba sayılırız; o belli bölgeleri titretiyor, ben de beyni, klavyeyi, kalemi titretiyorum. Ama bir fark var: Onun titretişinden herkes memnun, benimkine muhatap olan —tek “t” ile bu arada— benim uyarılardan hiç hazzetmiyor!

Bu meslek öyle boktan bi iştir ki… Plaza diliyle “kominikeyşın” kuran ve göğe tecavüz edilen mekânlarda karton bardaklarla gezip duran bu okumuş çocuklara bağlaç ile edat arasındaki farkı anlatmaya çalışmak, yatak fantezilerini Rap müzikle ifade ettiğini zannedenlere Henry Miller’ın Yengeç Dönencesi’ni anlatmaktan beterdir.

Bu arada bu âdemde heyecan Niyagara… Bende aort genişlemesi var; kalbim ABD dış politikası gibi, sürekli yayılmacı bir politika izliyor namussuz! Şurada heyecandan geberip gitsem ve Reşat Ekrem Koçu yaşıyor olsa beni “Sahnede Niyazi Olan Redaktör” başlığıyla Tarihimizde Garip Vakalar kitabına eklerdi. İlber Ortaylı görse “Cahil herif, ölmesini bile doğru dürüst beceremedi” der, s*kine bile takmazdı, emin olun.

 (seyirciye dik dik bak)

Hemen gülmeyin öyle “s*k” mik dedim diye. “Seek” demek istedim… İngilizce, “aramak” mânâsında yani. Telaffuz önemli! İlber Hoca, işi gücü bırakıp sahnede nalları dikmiş beni mi “siiiik” edecek demek istedim. Gerçi adımı söylemedim daha: Bendeniz Adnan. Rahmetli dedemin adıymış, fotoğraflarını gördüm, aynı Harold Lloyd! Kaç kişi biliyor Harold Lloyd’u? Tabii siz nereden bileceksiniz? Geçmişle bağınız en fazla 2010’daki Facebook fotoğraflarına kadar uzanıyor. Ulan, ben Fransız Devrimi’ni biliyorum, Birinci Dünya Savaşı’nı da… Neyim ben? Ben Google değilim. Mehmet Öztek’i de duymadınız tabii. Geçelim.

Yıllarımı verdim bu işe, geldiğim nokta: 25 yaşındaki stratejistin ağzındaki sakızı çiğnerken bana “Adnan Bey, bu copy’de biraz daha ışık olsak mı?” demesi. Işık olmak ne oğlum? Ampul müyüm ben? “Eşsiz bir deneyim gerçekleştireceksiniz” diyorlar bir de… Eşsiz haa? Deneyim haa? Hey yavrum hey! Orgy’ye geeel!

(biraz agresifleş, sahne kenarına yürü)

Bir de “brief” veriyorlar… Brief dediği, ne istediğini bilmeyen birinin, bildiğini sandığı her şeyi yarım yamalak anlatması. Pentagon’dan “top secret” bir dosya gelmiş de… Okey! “Adnan Bey, bu iş çok viral olmalı” diyorlar. Evladım, viral dediğin şey hastalıktır, virüstür! Sen niye markanın sıtma gibi yayılmasını istiyorsun? “İnsanların diline pelesenk olsun” de, “dilden dile yayılsın, dolaşsın” de… Yok, ille tıbbî bir terimle markayı enfekte edecekler! Edin lan! Zaten o da “pelesenk” değil, “perseng”… Uzun hikâyedir, dakikalarımız yetmez, pas geçiyorum.

Geçen gün toplantıda biri çıktı, “Bu projeye iyice fokuslanmamız lazım” dedi. Bak bak… “Odaklanmak” bitti, “odak” öldü, nur içinde yatsın. Antr parantez: Bu da artık “ışıklar içinde yatsın, uyusun” diye söyleniyor. Yok yok, sakinim. Ne diyordum? Haa, artık fokuslanıyoruz. Hepimiz birer sirk foku olduk, burnumuzun ucunda “inovasyon” çeviriyoruz. “Odaklanalım” desem, “Adnan Bey, sizin vibe çok lokal” diyecekler. Ulan lokal dediğin yereldir ve yerli yerindedir! Ben bu dille nasıl “global” olayım, ben bu dille ancak “zâyi” olurum!

Efenim, geçen gün “marka feedback” vermiş: “Vördingi biraz daha sipsi yapalım”. Vörding mi? O ne lan?! Bir de “sipsi” var! O ne be?! Onu hâlâ çözemedim, zannederim “sexy” demek istemişler… Tam bunlara döşeniyordum ki “Adnan Bey sakin, kreatif bir prosesin içindeyiz” tütsüsüyle ütülendim. Elime de karton bardakta votka-portakal tutuşturulunca…

Geçenlerde “senior” bir reklam yazarı bana “yükseldi”. Bu “yükselme” de acayip bir jokerdir ha! Kızınca da yükselmiş oluyorsun, hoşlanınca da… Bana yükselme “kızma, bozulma” temellidir, kapadık parantezi… “Abi, bu metin benim çocuğum, dokunma ona” dedi. Lan ne çocuğu? Kardeşim, senin çocuğun kazık kadar herif olmuş, evin ortasında donunu indirip halının tam ortasına sıçıyor. Biz gelip “Ay ne güzel yapmışsın” deyip bokundan kedi mi yapalım, Pisa Kulesi mi?
Sıçmışsın işte metne! Bağlacı ayırmamışsın, anlatım bozukluğu gırla, “hemen” ile “hemen hemen”in farkında değilsin hâlâ, “gerçekleştirme”li, “kaliteli” saçma sapan bir kule dikmişsin ortaya… Temizleyeceğiz tabii!

(sarkastik bir tavırla)

Haber bültenleri de ayrı bir âlem… “İyi akşamlar dileyelim” diyorlar. Lan niye diliyorsun? Dileme! “İyi akşamlar” de, geç.
“Haberlerimizi aktarmış olalım”mış! Aktar o zaman! Şimdiki zaman ile gelecek zamanı mutâ nikâhına bağlamışlar! Sosyal medya zaten tam bir tımarhane: “Bugün kendime bir alan açtım” diyor rengârenk giyinmiş bir hatun… Hayırdır, imara mı açtın? İki dakika boş boş oturdun işte!

LinkedIn’e giriyorum, herkes “humbled to announce” modunda. “Gururla duyuruyorum” demiyor da “Duyurmaktan dolayı mütevazı bir mutluluk içindeyim”… Tövbe! Ulan, hem mütevazısın hem aldığın o dandik sertifikayı 5 bin kişinin gözüne sokuyorsun! Bu nasıl bir oksimoron? “Oksimoron” dedim ya… Şimdi biri çıkıp “Kardeş, o hangi moron?” diyecek diye ödüm kopuyor.

Sabah “hello” diyen akşam “ba-baay” diye kaçıyor. Mail geliyor: “Adnan Bey, bu metni biraz daha human-centric bir tona evirebilir miyiz?” “Evladım, ‘insan odaklı’ yazsam ölür müsün?” Bana ne dese beğenirsiniz? “Adnan Bey, sizin vibe’ınız bugün biraz düşük mü yoksa?”

Bir de şu teknoloji devleri var, hani şu “Yapay Zeka”yı yapanlar. Kılavuzda hâlâ şapka var, hâlâ o “a” ince de bunlar “zeka” yazıp geçiyor. Niye? Çünkü şapka koymaya üşeniyorlar. İş yaptıkları markalara da “zeka” yazdırtıyor bir de reklamımın acansları! Yatacak yeriniz yok lan! Işıklar içinde uyutucam hepinizi!
Diyeceğim şu; zekâyı inceltmeye üşenen heriften, dünyayı kurtaracak algoritma bekliyoruz. Senin “a” harfin kalın kalmış, senin mantığın nasıl incelecek de bize ışık olacak a benim kıllı kuzum!

(muhtemelen alkış)

Eksik olmayın, teşekkür ederim.
Eskiden birine teşekkür edince “rica ederim” denirdi. Yani “sözünü ettiğiniz şey benim için bir şereftir, vazifemdir” anlamında. Şimdi ne diyorlar? “Sorun değil”. Zaten teşekkür etmeyi de bilmiyorlar. Lan zaten sorun değildi! Ben sana “teşekkür ettim”, sen bana “bunu bir yük olarak görmedim” diyorsun. Nezaketi bile negatif bir yerden, “problem yok” üzerinden kuruyorlar. Problem sende canım, senin o geçmiş zaman kipiyle “teşekkür ettim” diyen ağzını yesinler! Ne vakit bu “teşekkür ettim”cilere, “Ne zaman?” diye karşılık versem “mavi ekran” büyüyor da büyüyor lâf aramızda.

Kırkından sonra azanı teneşir paklar adlı kıssamızın sonuna, kırkından sonra saz çalmak eşliğinde geldik. Girişte de söyledim, bu memlekette ne yaparsan yap rezil olmuyorsun. Yalan mı? Balık hafızalı bir milletiz çok şükür, yarın sabah hepiniz “aynen” diyerek güne başlayıp beni de unutacaksınız.

Gösterimin adını söyleyeyim de eksik kalmasın: “Dekonstrüktif ironi yatağında etimolojik, introvert mizahımsı monolog”. Siz “Beş Dakikada Beşiktaş” olarak bilin.

Doluvermiş işte beş dakika… Hatta azıcık da geçmişiz. Yeter ki içimiz geçmesin. Bir dahaki beş dakikada, muhtemelen içinizden birinin vördingini düzeltiyor olurum.

Allahaısmarladık.

Meraklısına: Bir mesai akşamı, reklam yazarı arkadaşım ve ben “onay süreci”ni edâ ederken söz konusu işle ve markanın bizi gecenin kör karanlığında ajansta iki lahmacun ve bir ayranla nöbete dikmesi üzerinden laflıyorduk. Ayranla bile kafası bir hoş olan bendenizin patlattığı esprilere gülmekten lahmacununu yere düşürüp ayranını döken arkadaşım zar zor konuşarak şöyle demişti: Abi, bizim Kadıköy’deki barlarda çocuklar sahneye çıkıp gösteri yapıyor, sen de bi’ denesene… “Yok canım, daha neler!” dedim. Arkası geldi tabii: Ben? Barda? Onlarca kişinin önünde? Olmaz.

“Bana anlattıklarını yaz abi, sonra bunu bana anlatır gibi… Aç telefonunun kamerasını, geç karşısına anlat ya da oyna… nasıl kolayına gelirse…” dedi. Olur mu olur! Nasılsa işim gücüm var, hayata tutunacak tek dalım da bu değil; yattı aklıma. Oturdum iki A4 doldurdum. Sonra iki üç kez kendi yazdığım metni okudum. Yarım sayfayı geçemedim “doğaçlama” yaparken. CMYLMZ, dedim… Büyük adam!

BKM Mutfak Açık Mikrofon Stand Up Gecesi’nin duyurusunu görünce 2025’te… İçimdeki sahne iştahı depreşti. Yeni bir metni klavyeye indirdim. Ve o gün geldiğinde TAL’ın (Tiyatro Araştırma Laboratuvarı) iki aşamalı sınavını geçen bu âdem evinden dışarı çıkamadı… yine.

İşbu metin “
Yeni komedyenler kendini, deneyimli komedyenler ise yeni şakalarını deniyor! Kapıda ismini yazdıran herkesin 5 dakika sahne alabildiği bu stand up gösterisinde, ister seyirci ol ister sahneye çık. BKM Mutfak Comedy Club’da!” duyurusuna binâen yazılmıştır.


Cihangir’de Akşam

Artarak gönlümün boşluğu her saniyede
Bir sırnaşık akşam çöktü Cihangir’e
Kendi kof kubbemiz altında bu bar saati
Marketing’den devşirme “insight”ın kıymeti

Yer yer aksettiriyor neonlu vitrin aradan
Kalkıyor ucuz şarap buğusu her an aradan
Gecenin bitmeğe yüz tuttuğu andan beridir
Duyulan, sun’i kahkaha ve klik sesleridir

Bu curcunada karıştıkça ego ile ışık
Yürüyor influencer taifesi kibirle karışık
Kimi story’den, kimi tweet’ten üşüşüp her kapıya
Giriyor birbiri ardınca, en ama en tel yapıya

Şovun mâbedi her bir tarafından doluyor
Oturup bir köşeye, bilmiş suratlar asılıyor
Ben de bir post’un kölesi olmakla bugün mağrurum
Bir zaman Facebook’u bir âbide zannettimdi

Kubben altında bu zümreye bakarken şimdi
Senelerden beri rü’yâda görüp özlediğim acıyı
Geçiştirmeye dalmış gibiyim
Dili polemikçi, gönlü narsist, îmanı hissiz iklimi

Nice story’lerle karışmış nice bin filtre çilesi
Gördüm ön safta oturmuş trend giysili birini
Seyrediyor vecd ile tekrar alınan viskiyi
Yükselen bir selfie’nin büyüyen velvelesi

Ulu barda karıştım sanallığın birliğine
Çok şükür timeline’a, gördüm bu saatlerde yine
Takipçilerle beraber bulunan o naylon ruhları
Dolar içimdeki boşluk her cuma akşamı



Damla sakızı

damla sakızı

“Damla sakız hayallerimize yakamoz vursa / Bari öyle canlansa da hayat bulsa / Ne iyi olurdu kalbe kan yine / Hücum etse” sözlerindeki “damla sakızı”nı aktarlarda bulmanız mümkün.

Reklam sloganını adam gibi yazamayan, ifade özürlü “yazarlar”ın cafcaflı paketlerdeki kimyasallara hormonlu Türkçeleriyle düzdükleri methiyeleri bırakın da damla sakızı çiğnemeyi “gerçekleştirin”. Reklam metinlerinde ve reklam verip de adamı verem eden müşterilerin bayıldığı bir kalıptır “gerçekleştirmek”, bilmiyor muydunuz? Hani utanmasalar, “çişimi gerçekleştirmeye gidiyorum” diyecekler!

Damla sakızı çiğneyelim arkadaşlar! Yakında o da tarih olacak bu gidişle!


Tabelalar, Türkçe ve Yazım Hataları: Memleketin Açık Hava İmlâ Mezarlığı

Sanal âlemde klavye oynatmaya başlayalı bir yıl olmuş. Dile kolay! “Dilek olay” diyenler de var antrparantez. Fakir “Kırık Potkal”ımıza tesadüf edenlerin pek çoğu, arama motorlarına şöyle yazmaktalar: “Tabela yazım yanlışları, Türkçeyi yanlış kullanan dükkân tabelaları, yazım yanlışı olan tabelalar, Türkçeyi bozan  tabelalar, tabelalardaki yanlışlıklar, yazım hatalı tabelalar, reklamda Türkçe hataları” vs. vs.

İstedim ki 2011’in bu ilk yazısında “hatalı Türkçe tabelalar” buketi sunayım… Kırık Potkal sanal âlemde amme hizmeti sunmuş olmanın haklı gururuyla, yeni denizlere yelken şişirecektir inşallah!

“Kulüp” kelimesine İngiliz kalanlar için yazalım: İngilizce “club” olarak yazılan bu kelime, Türkçede yalın halde “kulüp” olarak, ek aldığında ise “kulübü” diye yazılır.

Gelelim “kombi”ye… Acıbadem Hastanesi’nin Türkçe vizyonu (?) ile kenarda köşede kalmış bu “konbi”cinin aynı düzlemde ele alınması haksızlık olur elbette. Biri o kadar cafcaflı, albenili, renkli mi renkli ama gel gör ki bir yazım kılavuzuna bakmaya üşeniyorlar, diğeri tamir ettiği cihazın ismini dosdoğru yazamıyor. Her ikisi de asgari müşterekte pişpirik oynuyorlar. Renkli ve gri. “Kalorifer” ile “kombi”, olmuş mu “klorifer” ile “konbi”!

Üçüncü örneğimiz ise Hakan Şükür’ün 786 bin TL aldığı kurumdan: TRT’den; TRT’nin bir “futbol” programındaki altyazı bandında dil çıkarıyor. “Geniş özet” gibi deha ürünü bir sözü biz fânilere armağan eden bu nezih müesseseye nasıl bir ceza kessek acaba? Yanlış yazdığı her sözcük için banka hesabıma Hakan Bey’e bahşettiği toplam ücretin %1’ini gönderse kıyamet mi kopar Mr. Coppola?

TDK adlı müessese “özet” için şu tanımı vermiş: “Bir yazı veya sözün anlamını daha kısa ve özlü biçimde veren yazı veya söz, hülasa, fezleke, ekspoze: Romanın özeti. 2. sin. ve TV Filmin konusunu en kısa biçimde anlatan, bir senaryo çalışmasının ilk basamağı olan metin.” Bravo sizlere! “Geniş özet”, “dar özet”, “kısa özet”, “uzun özet”… Azat buzat, beni ahirette gözet!

Birkaç hafta önce Kızıltoprak’ta bir süpermarkette dört tekerlekli sepetimle ralli hevesimin ateşini söndürmeye çalışırken, “çok satar” standına benzer bir köşenin de tüketicilere sunulduğunu görünce frene bastım. Hafif mi hafif kitaplarla oluşturulmuş bir stant… Migros’un kitap stantları ağır kalır, o hesap! İçlerinde en ele gelenini, vasata yakın olanını karıştırmaya başladım. Daha sonra arka kapak yazısına göz attıktan sonra, bir de sondan başa bir tura geçecektim ki “senior”undan “junior”ına, mürekkep yalamışından ilkokul üçten terkine, hemen hemen herkesin çuvalladığı bir anlatım/ifade bozukluğunu görüp olduğum yere çakıldım. Reklamın kötüsü olmazmış, Mine Hanım. Bu kıyağımı da unutmayın!

“Ben okundukça kitap, sen okudukça insansın!” Düzelteyim: “Ben okundukça kitabım, sen okudukça insansın!” İki cümleyi bir batında çıkarmaya kalkıştığınızda çok dikkatli olmanız gerekir. Aksi durumda şöyle bir cümle karşılar sizi: “Ben okundukça kitapsın, sen okudukça insansın!” Orhan Pamuk’un, Elif Şafak’ın Türkçe duygusundan nasiplenmemiş, hatalı ifadelerinin göze batmadığı bir edebiyat ortamında Carpe Diem bu yanlışı yapmış çok mu?

Ne demiştik? “Senior”undan “junior”una mı? Alttaki fotoğrafta ise Komili Bebe Şampuanı’nın “body copy”sini görmektesiniz.

(…) “bebeğinizin hassas saç ve saç derisinin sağlıklı gelişimine yardımcı olsun.” Olsun be! “[B]ebeğinizin hassas saçının ve saç derisinin sağlıklı gelişimine yardımcı” olsa nasıl olur, abilerim?

Sondan bir önceki tabelamızda ise İskender Pala’yı İngilizce “ve” imini savunurken görmekten hayrete düşeyazdığım “&” imine bakacağız. (Kırmızı dergisinin 26. sayısının 64. sayfasında “RYD konusu: ‘&’ huzurlarınızda ve!” başlıklı yazıma göz atmanızı rica ederim. D&R’larda, gazete bayilerinde hediyesi 2 TL!)

“İmam-cemaat” ilişkisi mi dersiniz, dersimiz “korelasyon” mu, orasını bilemeyeceğim ama tabelamızdaki kullanım muhteşem bir dil sentezini belgeliyor.

Şimdi de “GIDA & TEKEL” görselinin altındaki fotoğrafa bakalım. “İTÜ Kurtköy E10 tayfası” Kadıköy’deki Adapazarı Islama Köftecisi’nde çorba içmişler. Afiyet olsun! Ne yazık ki hâlâ -de bağlacının kullanımını öğrenememişler bizim İTÜ Kurtköy E10 taifesi! “Ya hocam, alt tarafı bir köftecinin masa altına not yazıyoruz, ona mı dikkat ediceez yani?” müdafaasını buna benzer cümlelerle yapacaklardır arkadaşlarımız muhtemelen. Oysa Türkçe yazarken (nerede olursak olalım, hangi iletişim aracını kullanırsak kullanalım) olabildiğince hassas, titiz ve dikkatli olmamız icap eder. “Cnm, nber, ok, muck, tşk” gibi “tasarruflu” bir iletişim dili almış başını gitmişken benimki “ükela moruk” muhabbeti gibi algılanıyor. Her şeye rağmen, meraklısı için -de bağlacının kullanım alanını nakledeyim: “Başlıca görevi, birlikte kullanıldığı sözcüğün kavramını daha öncekine katmak olan de bağlacı, kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır; ünlüsü, kendinden önceki sözcüğün ünlüsüne kalınlık-incelik yönünden uyar; ancak, bağlacın başındaki ünsüz değişmez: Ben de görüyorum. Ondan da isterim. Defter de gerek, kitap da… De bağlacı, adların durumunu bildiren -de ekiyle karıştırılmamalıdır. De bağlacı, bir sözcük olduğıu için ayrı yazılır; ek olan de ise bitişik yazılır ve bitiştiği sözcüğe ünsüz ve ünlü bakımlarından uyar: ev-de, yol-da, beşik-te, sokak-ta…”