Bu Yazıyı “Okuyor Olacaksınız”

Dil, insanın omurgasıdır. Bu kadar. Bu kadar net. Omurgan eğriyse hiçbir illüzyon belini doğrultamaz. Görünen ve gördüğüm o ki (Ender Merter, bayrağı oğluna devretmiş “Reklamarkası”nda) reklam ajanslarının o steril akvaryumlarında yetişen “strateji dehaları” için dil, üzerine İngilizce sos dökülmüş bir pazarlama, hatta gözbağcılık aparatı olmuş.

Geçen günlerde ekranda, marka/strateji/sürdürülebilirlik kasan bir ajans yetkilisini izlerken, Türkçenin bir “tercüme odasında” nasıl vahşice infaz edildiğine tanık oldum. Hanımefendi, her cümlesinin sonuna mühür gibi “olacağız”ı zevkle, mütebessim bir ifadeyle basıyordu. E, beni de hafakanlar basıyordu haliyle! Sanki bir şeyi gerçekten yapmaya gücü yetmiyordu da eylemi asla gelmeyecek bir geleceğin kapkaranlık boşluğuna fırlatıp kurtuluyordu.

“Markayı konumlandırıyor olacağız…” derken Türkçenin temel kurallarından, ünü dünyaları tutmuş edebiyatçılarımızın revnaklı dil evreninden nasiplenememiş olmanın acziyetinin delik deşik bayrağını reklam sektörünün böğrüne sokup dalgalandırıyordu. Size bunu haykıracak bir dil muhafızı yok sanıyorsunuz ya, o şımarık rahatlığınızım semirmesi tam da bundan!

Bu “yapıyor/çekiyor olacağız” sakilliği, düpedüz bir müstemleke memuru zihniyetidir. İngilizcenin future continuous kalıbını, o sığ “pılaza” Türkçesine yamamaya çalışan bu marketing şeytanları, aslında sorumluluktan kaçmanın kılıfını hazırlamışlar. “Yapacağız” diyemiyorlar; çünkü o netlik, bir söz vermeyi, bir risk almayı ve arkasında dimdik durmayı gerektirir. Oysa “yapıyor olacağız” dediğinizde, eylem bir hayalete dönüşür. Tıpkı “sıkıntı yok” uyuşukluğu gibi… Sadece toplantıyı, röportajı kurtardığını zannedersin bu “global” esintili vızıltıyla… Gürültü çıkaran bir vızıltıdır, daha fazlası değil.

Markayı, kampanya stratejisini konuşurken ağızlarını yaya yaya “yapıyor olacağız” diyenlerin, aslında (sevdikleri şekilde yazayım) “gerçekleştirdikleri” tek şey, Türkçenin can damarına keser indirmektir. “Keser”i (de) bilmediklerine bire beş iddiaya varım, neyse! Dili bir ambalaj kâğıdı gibi buruşturup atan bu zevat, o parlak (!) kelimelerin ardına sığınıp entelektüel bir çölde kum banyosu yaptıklarını elbet bir gün anlayacak. Anlayacak da Türkçe diye bir dil kalacak mı?

Türkçe, eylemi tam on ikiden vuranların dilidir; onu pelte-leş-miş bir sürece tıkıp üzerinde tepinenlerin değil! Yarın bir gün “başarıyor olacağız” diye kendinizi kandırırken, aslında sadece “bitiyor olacaksınız.” Bu dil, kendisine ihanet edenleri önünde sonunda (“günün sonunda” demeyi de çok seversiniz) kendi lugatından atacaktır. Siz strateji mıtırateji değil, olsa olsa bir “tercüme hatası” üretebilirsiniz. Pardon, düzeltiyorum: “Üretiyor olabilirsiniz.”