İki Satırlık Edep

Edebiyatçı dediğin adam iki satır “hayır” yazamıyorsa o cümlelerin altına kaç kitap dizmiş olursa olsun beni zerre kadar ilgilendirmiyor.

Kimse kimsenin şiir, öykü, tiyatro oyunu dosyasını okumak zorunda değil. Kimse kimsenin şiirine, hikâyesine, romanına vanilya kokusu sürmek zorunda değil. İnsan bu; meşguldür, yorgundur, canı istemez, dosya dağının altında kalmıştır… eyvallah. Ama “Vaktim yok, kusura bakma” yazmak da bu kadar mı ağır işçilik be kardeşim?

Edebiyat biraz da muhatap alma sanatıdır. Arapçadan gelir: edeb. Sen kelimeyle uğraşıyorsan karşındaki insanın cümlesini de görürsün. Görmüyorsan, kusura bakma, orada şiir değil kibir kabarmıştır. Kabaran o kibir de ne hamamda temizlenir ne gasilhanede.

Az buçuk okuyup yazanlar ve reklam ajansında engelli koşu yapanlar iyi bilir: Her markanın bir vaadi vardır. “İnsana değer veriyoruz” dersin, sonra müşterinin mesajına üç gün dönmezsin; o zaman senin marka kimliğin değil, bildiğin dümdüz tabelan vardır. Edebiyat dünyasında da aynı hesap. Panelde “insan”, söyleşide “duyarlılık”, önsözde “vicdan” diye tespih tanesi dizerken kapına efendice gelen bir mesajı görmezden geliyorsan metin ile hayatın arasındaki makas epey açılmış demektir. Hem de öyle terzi makası falan değil, bildiğin bahçıvan makası!

“Hayır” demek ayıp değildir. “Okuyamam” demek ayıp değildir. “Bu konuda yardımcı olamayacağım” demek de ayıp değildir. Ayıp olan, edepsizce olan muhatabı adam yerine koymamaktır; çünkü cevap vermek dosyayı üstlenmek değildir; yalnızca “seni gördüm” demektir. Alt tarafı iki satırlık insanlık izi.

Bazıları susmayı asalet falan zannediyor. O öyle değil abilerim ve ablalarım! Her suskunluk derinlik değildir; bazen düpedüz çukurdur. Üstüne edebiyat yaprağı düşmüş diye göl sanılmasın. Edebiyatçı kimliği, yalnız usturuplu cümle kurmakla edinilmiyor. Güzel reddetmek de var bu işin içinde. Güzel uzak durmak, güzel “olmaz” demek, usulünce “susmak” bile var. Susacaksan da adam gibi susacaksın; kapına gelen sözü yok sayarak değil.

Cevap iki satırdır. Cevaba tenezzül etmemek ise koca bir karakter tahlili.